Subsidie Spotlight: Lokale Blue Deals

De oproep Lokale Blue Deals past binnen de Blue Deal 2025-2029, waarmee Vlaanderen zich beter wil wapenen tegen droogte, overstromingen en problemen rond waterkwaliteit. De kern van de oproep is eenvoudig: lokale gebiedscoalities krijgen de kans om samen met Vlaanderen een gebiedsgericht partnerschap op te zetten en een actieplan uit te werken dat water als hefboom gebruikt voor bredere uitdagingen in landbouw, natuur, bodem en leefomgeving.  

Wat deze oproep interessant maakt, is dat ze niet alleen inzet op visie, maar ook op organisatiekracht en uitvoering. De Vlaamse overheid wil via deze formule gebiedswerking efficiënter organiseren, met meer samenhang tussen lokale kennis, Vlaamse doelstellingen en concrete maatregelen op het terrein. Dat maakt deze call relevant voor besturen en samenwerkingsverbanden die al langer zoeken naar een manier om water, open ruimte en klimaatadaptatie geïntegreerd aan te pakken.

Wat wordt er precies aangeboden?

De oproep zoekt nieuwe of bestaande gebiedscoalities die op schaal van een (deel)stroomgebied een actieplan willen uitwerken en uitvoeren. Water is het verbindende element, maar de projecten mogen en moeten breder kijken: naast waterzekerheid en waterkwaliteit kunnen ook nutriënten, sediment, natuurherstel, landbouw, bodem en koolstofopslag mee in beeld komen. Niet-watergebonden koppelkansen, zoals recreatie of erfgoed, mogen worden meegenomen, zolang de kern watergebonden blijft.  

De oproep onderscheidt twee instapniveaus.  

1. Koplopers zijn meer ervaren coalities die samen met Vlaamse actoren een gemengd Vlaams-lokaal actieplan uitwerken en gefaseerd het Vlaamse doelenkader helpen realiseren.
   
   
2. Kandidaat-koplopers zijn coalities met enige ervaring, of nieuwe samenwerkingen, die met ondersteuning van Vlaanderen een lokaal actieplan opmaken en uitvoeren. Die tweedeling is bewust ingebouwd, zodat zowel rijpere als startende samenwerkingen kunnen instappen.  

Concreet verwacht Vlaanderen na selectie geen los idee, maar een traject dat leidt tot een visie, lokaal doelenkader, actieplan en financieringsplan. De focus ligt sterk op sponscapaciteit en, zeker voor koplopers, ook op waterkwaliteit. Daarbij is het uitdrukkelijk de bedoeling dat maatregelen meerdere doelen tegelijk dienen en gebiedsgericht worden gekozen. 

Waarom in de spotlight?

Deze subsidie verdient onze aandacht omdat ze duidelijk verder gaat dan een klassieke projectsubsidie. Ze combineert procesondersteuning, een latere investeringscomponent, intensieve begeleiding door Vlaanderen en een sterk gebiedsgericht kader. Voor koplopers gaat het om maximaal 100.000 euro per jaar aan procesmiddelen gedurende 8 jaar. Voor kandidaat-koplopers om maximaal 50.000 euro per jaar gedurende 4 jaar. Daarnaast voorziet de oproep later ook middelen voor investeringen, gemiddeld 2 miljoen euro voor koplopers en 1 miljoen euro voor kandidaat-koplopers.  

Daarnaast is deze call beleidsmatig relevant omdat ze expliciet aansluit op bestaande Vlaamse kaders, zoals de stroomgebiedbeheerplannen en de hemelwater- en droogteplannen. Voor lokale besturen en hun partners is dit dus niet zomaar een extra subsidie, maar een kans om bestaande plannen, gebiedskennis en partnerschappen te bundelen in één strategisch traject. Precies dat maakt de oproep interessant voor samenwerkingsverbanden die al bezig zijn met water, open ruimte, landbouw of natuur, maar hun acties sterker willen verankeren en versnellen.  

Ten slotte blijkt ook uit de webinaropzet dat de Vlaamse overheid inzet op praktische ondersteuning. De webinar was bedoeld om de modaliteiten helder toe te lichten; voor meer inhoudelijke en gebiedsgerichte vragen werd doorverwezen naar fysieke infosessies in Brussel, Hasselt en Gent. Dat verlaagt de instapdrempel voor coalities die nog zoekend zijn. 

Wie kan er indienen?

De oproep richt zich tot nieuwe en bestaande gebiedscoalities: flexibele samenwerkingsverbanden van lokale stakeholders zoals lokale overheden, waterbeheerders, verenigingen, ondernemers, landbouwers en andere terreinactoren. Ook bestaande coalities, zoals samenwerkingsverbanden uit Water+Land+Schap, landschapsparken of andere gebiedsgerichte initiatieven, kunnen zich kandidaat stellen.  

Voor koplopers is de minimale samenstelling vrij scherp omschreven: lokale besturen, lokale waterbeheerders, landbouw- en natuurorganisaties, rioolbeheerders, drinkwatermaatschappijen, regionale landschappen en waterwegbeheerders maken in principe deel uit van de coalitie, tenzij daar gemotiveerd van wordt afgeweken. Voor kandidaat-koplopers is de samenstelling flexibeler, maar ook daar moet de coalitie voldoende draagvlak en relevante partners samenbrengen.  

Elke coalitie duidt een lokale gebiedsregisseur aan. De organisatie die deze regisseur huisvest, dient de kandidatuur in en ontvangt de procesmiddelen. In eerste instantie volstaan intentieverklaringen van partners; het formele engagement volgt pas na selectie. Dat maakt de oproep toegankelijker voor coalities die nog niet volledig juridisch of bestuurlijk zijn uitgeklaard. 

Zijn er specifieke voorwaarden?

1. De eerste voorwaarde is dat het projectgebied voldoende schaal moet hebben: minimaal 2.000 hectare. Voor de begrenzing wordt gevraagd om zoveel mogelijk met hydrografische grenzen te werken. Voor koplopers moet in principe minstens één B0-afstroomgebied deel uitmaken van het werkingsgebied. Voor kandidaat-koplopers kan meer rekening worden gehouden met bestuurlijke of beleidsmatige logica, al blijft het afstroomgebied de basis.  
   
   
2. Een tweede aandachtspunt is de cofinanciering. Voor de investeringsmiddelen geldt een minimale lokale cofinanciering van 20% voor investeringen en technische ontwerpstudies, 50% voor overige studies en monitoring en 40% voor grondverwerving. Daarnaast gelden ook de klassieke spelregels rond dubbelfinanciering, cumul van subsidies en overheidsopdrachten.  

Q&A